Niềng răng mắc cài kim loạiKhớp cắn sâu là một dạng sai lệch khớp cắn thường gặp, biểu hiện rõ khi răng cửa hàm trên che phủ quá nhiều răng cửa hàm dưới. Tình trạng này không chỉ liên quan đến tương quan giữa hai hàm mà còn có thể ảnh hưởng đến ăn nhai, mô nha chu và sự ổn định của hệ thống răng miệng. Vậy khớp cắn sâu là gì, nguyên nhân từ đâu và có thể điều trị bằng phương pháp nào?
Khớp cắn sâu là gì?
Khớp cắn sâu là tình trạng răng cửa hàm trên trùm lên răng cửa hàm dưới theo chiều dọc nhiều hơn mức sinh lý khi hai hàm cắn khít. Thông thường, độ cắn phủ khoảng 1–3 mm có thể được xem là trong giới hạn bình thường. Khi mức độ che phủ tăng lên khoảng 4–10 mm, tình trạng được xếp vào nhóm cắn sâu với các mức độ khác nhau.
Mức độ khớp cắn sâu không giống nhau ở tất cả mọi người. Có trường hợp răng cửa dưới vẫn tiếp xúc với mặt trong răng cửa trên nhưng cũng có trường hợp răng cửa dưới cắn trực tiếp vào niêm mạc vòm miệng, gây tổn thương hoặc lở loét. Ở mức độ nặng, răng cửa hàm trên có thể che khuất phần lớn hoặc gần như toàn bộ răng cửa hàm dưới khi hai hàm ở tư thế nghỉ.
Nguyên nhân và dấu hiệu nhận biết khớp cắn sâu
Khớp cắn sâu có thể hình thành do nguyên nhân từ xương hàm, từ răng hoặc sự kết hợp của cả hai. Việc xác định đúng nguyên nhân là cơ sở để bác sĩ xây dựng kế hoạch chỉnh nha phù hợp.
Khớp cắn sâu do xương
Sai lệch có thể xuất hiện trong quá trình tăng trưởng xương hàm. Khi xương hàm dưới có xu hướng xoay đóng quá mức, kích thước dọc của tầng mặt không phát triển đầy đủ, khoảng mọc răng của hai hàm bị hạn chế. Xương hàm dưới có thể lùi sau, nhỏ hoặc ngắn hơn, đồng thời trục răng cửa có xu hướng quặp vào trong.
Kiểu sai lệch này thường gặp ở một số trường hợp sai hình xương hạng II, chi 2.
Khớp cắn sâu do răng
Ở nhóm này, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến tình trạng mọc trồi quá mức của nhóm răng cửa hàm trên, hàm dưới hoặc cả hai. Khớp cắn sâu do răng có thể xuất hiện cùng những kiểu sai hình răng và xương hàm khác nhau, vì vậy cần đánh giá tổng thể thay vì chỉ quan sát độ che phủ của răng cửa.
Một số dấu hiệu có thể gợi ý khớp cắn sâu gồm:
- Răng cửa hàm trên che phủ nhiều răng cửa hàm dưới khi cắn chặt.
- Đường cong Spee sâu, không phẳng.
- Răng cửa hàm dưới có thể cắn vào vùng lợi hoặc niêm mạc phía sau răng cửa hàm trên.
- Tầng mặt dưới có xu hướng ngắn, góc môi – cằm sâu, cằm có thể trông lẹm hơn.
- Trong một số trường hợp, răng cửa hàm trên có thể trồi và đi kèm biểu hiện cười hở lợi.
- Khuôn mặt có thể tạo cảm giác ngắn và tròn hơn do đặc điểm phát triển theo chiều dọc.
Khớp cắn sâu thường không làm thay đổi thẩm mỹ khuôn mặt rõ rệt như một số dạng sai lệch khớp cắn khác. Tuy nhiên, nếu mức độ cắn sâu lớn hoặc kéo dài, tình trạng này vẫn cần được đánh giá và điều trị phù hợp.
Răng cửa bị tiếp xúc bất thường trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ mài mòn răng. Với những trường hợp nặng, răng cửa có thể cắn vào lợi hoặc niêm mạc, gây tổn thương mô mềm. Đồng thời, tương quan hai hàm không thuận lợi có thể khiến hoạt động ăn nhai kém hiệu quả và ảnh hưởng đến hệ thống khớp thái dương hàm theo thời gian.
Khớp cắn sâu có điều trị được không?
Niềng răng là phương pháp thường được sử dụng để điều trị khớp cắn sâu. Mục tiêu không chỉ là sắp xếp răng đều mà còn kiểm soát độ cắn phủ, điều chỉnh mặt phẳng cắn và đưa khớp cắn về tương quan phù hợp.
Tùy tình trạng, người điều trị có thể lựa chọn:
- Niềng răng mắc cài kim loại hoặc mắc cài sứ.
- Niềng răng mắc cài mặt trong.
- Niềng răng trong suốt Invisalign.
Mỗi phương pháp có đặc điểm riêng và không phải trường hợp cắn sâu nào cũng phù hợp với tất cả hình thức chỉnh nha. Bác sĩ sẽ dựa trên mức độ sai lệch, kiểu hình xương, trục răng và mục tiêu điều trị để lựa chọn hệ thống khí cụ.
Chi phí chỉnh nha cũng thay đổi theo phương pháp và độ phức tạp của từng trường hợp.
Điều trị khớp cắn sâu thường tập trung vào việc giảm độ cắn phủ, làm lún răng cửa, điều chỉnh mặt phẳng cắn và tương quan hai hàm. Tùy nguyên nhân và mức độ sai lệch, bác sĩ có thể kết hợp các kỹ thuật như:
- Minivis: tạo điểm neo chặn, hỗ trợ lún nhóm răng cửa.
- Utility Arch (UA): hỗ trợ lún và kiểm soát trục răng cửa.
- MEAW – GEAW: san bằng đường cong Spee, điều chỉnh mặt phẳng nhai trong các ca phức tạp.
- Bite Ramps: nâng khớp vùng răng trước, tạo khoảng cho răng sau trồi lên.
- Invisalign: sử dụng Attachment và thiết kế khay phù hợp để kiểm soát chuyển động lún răng cửa.
Xem thêm: https://nhakhoathuyanh.com/hoi-dap-co-nen-nieng-rang-cho-be-7-tuoi-hay-khong-nha-khoa-thuy-anh/
Nếu nhận thấy răng cửa hàm trên che phủ quá nhiều răng cửa hàm dưới, răng dưới thường xuyên chạm vào lợi hoặc xuất hiện khó khăn khi ăn nhai, bạn nên thăm khám chỉnh nha để được đánh giá cụ thể. Phát hiện đúng nguyên nhân sẽ là cơ sở để lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp và kiểm soát kết quả lâu dài.
